Kruszwica.tk
Panorama miasta
Panorama
Kruszwicy
Wirtualny spacer po Kolegiacie
Google StreetView
Przejazdem przez Kruszwic??
Wirtualny spacer po Kruszwicy
Wodowskaz
13.12.2016r.

Aktualnie online
Go艣ci online: 1

U偶ytkownik贸w online: 0

艁膮cznie u偶ytkownik贸w: 266
Najnowszy u偶ytkownik: Sigma
Polecamy te strony!:









Korzenie.org:


Historia topka.pl

Facebook
NK.pl
Najcz臋艣ciej czytane





















_________________
Lista wszystkich artyku艂贸w
Kruszwickie witryny
OSP w Kruszwicy


Gmina Kruszwica


WOPR


Nadgopla艅ski Park Tysi膮clecia


Klub Wio艣larski ''Gop艂o''


PTTK


Klub 呕eglarski ''Popiel''


Centrum Kultury i Sportu ''Ziemowit''


Biblioteka w Kruszwicy


Starsi bracia w wierze czyli 痽dzi w Kruszwicy.
W pocz膮tkach XVII w. w Kruszwicy mieszka艂 starozakonny rze藕nik. 痽dzi pojawili si臋 w mie艣cie dopiero oko艂o 1810-1811 r. W 1812 r. by艂o ich 11. W kolejnych latach 偶ydowska spo艂eczno艣膰 powoli si臋 rozrasta艂a. Najprawdopodobniej, w ko艅cu lat dwudziestych lub pocz膮tkach trzydziestych XIX w., powsta艂a samodzielna gmina. Jej statut zatwierdzono 13 kwietnia 1834 r. Do tego czasu spo艂eczno艣膰 偶ydowska w Kruszwicy nale偶a艂a do gminy 偶ydowskiej w Inowroc艂awiu. Wzgl臋dy finansowe spowodowa艂y, 偶e w艂adze gminy kruszwickiej zwr贸ci艂y si臋 w 1839 r. do gminy w Inowroc艂awiu, z wnioskiem o ponowne przy艂膮czenie. Sprawa nie zosta艂a jednak sfinalizowana. Gmina w 1858 r. liczy艂a 194 osoby, w 1907 – 91. W jej granicach znajdowa艂o si臋 poza Kruszwic膮 dziewi臋膰 okolicznych wsi w贸jtostw Kruszwica i Che艂mce. W 1858 r. w Kruszwicy wybudowano synagog臋. Lekcje religii w szkole religijnej prowadzi艂 kantor Marcus Caro (w 1907 r. – 5 uczni贸w). Na prze艂omie XIX i XX w. gmin膮 kierowali: H. Cohn, A. Mich膰li, dr Aronsfeld[1.1]. Po 1920 r. wi臋kszo艣膰 mieszka艅c贸w wyjecha艂a do Niemiec. Kruszwiccy 痽dzi parali si臋 g艂贸wnie kupiectwem. W 1939 r. handlem zajmowali si臋: Fiszel Engel, Jochna Feldmann, Nastka Feldmann, Moj偶esz Grojnowski, Szlamowicz, M. Pa藕dzierski, Salo Pieterkowski, Sajda Radziejewska. W 1921 r. gmina liczy艂a 25 os贸b, w 1923 - 22, w 1925 - 35, w 1932 – 19. Gmin膮 od maja 1920 r., kierowali: dr Heimenn Aronsfeld (przewodnicz膮cy, pe艂ni艂 tak偶e funkcj臋 rabina), Emil Seelig, C膰zar Freudenthal, zast臋pcy: Eliasz Witkowski, Salo Pieterkowski. Z tego sk艂adu w 1923 r. pozostali w zarz膮dzie: H. Aronsfeld i S. Pieterkowski. Przewodnicz膮cy gminy w 1923 r. wyjecha艂 do Niemiec. Aby zapewni膰 pozosta艂ym cz艂onkom mo偶liwo艣膰 korzystania z instytucji gminnych i uchroni膰 jej maj膮tek przed przej臋ciem przez skarb pa艅stwa, zarz膮d zawar艂 z przedstawicielami gminy inowroc艂awskiej L. Levy, Baruchem Wienerem akt dzier偶awy (obowi膮zuj膮cy do 1 lipca 1948 roku) synagogi, domu mieszkalnego i cmentarza. W 1932 roku rozwi膮zano j膮 i w艂膮czono w sk艂ad gminy 偶ydowskiej w Inowroc艂awiu. Po ograniczeniu autonomii gmina zacz臋艂a pogr膮偶a膰 si臋 w chaosie finansowym i administracyjnym. Nie pracowa艂 偶aden urz臋dnik gminny, religii indywidualnie nauczali rodzice. Symbolem upadku by艂o zrzeczenie si臋 przewodniczenia gminie przez S. Pieterkowskiego, kt贸ry przekaza艂 obowi膮zki 30 lipca 1925 r. Bercie Unger. W latach 1924 - 1929 prowadzono gospodark膮 pozabud偶etow膮. Cz艂onkowie gminy wszelkie koszty pokrywali z dobrowolnych sk艂adek. Od 1928 r. zacz臋艂y od偶ywa膰 tendencje do usamodzielnienia si臋 gminy i wy艂onienia nowego zarz膮du. Znale藕li si臋 w nim: Joel Dawid Rachwalski (wyprowadzi艂 si臋, zast膮pi艂 go jako przewodnicz膮cy S. Pieterkowski), Chil Majer Pa藕dzierski, Louis Myrants, zast臋pcy: Maurycy Wilczy艅ski, Menachem Feldman. Komisarzem Gminy 痽dowskiej 15 marca 1932 r. zosta艂 burmistrz Kruszwicy. Przygotowa艂, ostatnie przed w艂膮czeniem do gminy w Inowroc艂awiu, wybory do zarz膮du gminy, kt贸re przeprowadzono w dniu 12 pa藕dziernika 1932 r. Wybrano: Chila Majera Pa藕dzierskiego (przewodnicz膮cy), Moszka Feldmana, Jeszue Feldmana. Obs艂ug臋 religijn膮 w latach 30. zapewniali przyje偶d偶aj膮cy z Inowroc艂awia kantor i rzezak Szlingenbaum, rabini: Jakub Kohn (do 1933) i Stanis艂aw Simon (od 1935). Maj膮tek gminy tworzy艂y: synagoga z przyleg艂ymi przybud贸wkami (ul. Pozna艅ska 4). Jej warto艣膰 w 1930 roku szacowano na 5 000 z艂 a wyposa偶enie na 300 z艂. W s膮siedztwie synagogi znajdowa艂 si臋 dom mieszkalny gdzie mie艣ci艂 si臋 dom modlitw (ul. Pozna艅ska 18) o warto艣ci 10 000 z艂. Przy ul. Fabrycznej umiejscowiony by艂 cmentarz o powierzchni 1,5 morga z przyleg艂ym ogrodem (600 z艂). W grudniu 1937 r. mia艂y miejsce przypadki bojkotu 偶ydowskich firm

W 1939 roku wi臋kszo艣膰 痽d贸w uciek艂a przed wkroczeniem wojsk niemieckich. W okolicach Kruszwicy znalaz艂a si臋 we wrze艣niu, pa藕dzierniku i listopadzie 1939 r. grupa 痽d贸w m.in. z Inowroc艂awia i by膰 mo偶e pojedynczy miejscowi 痽dzi. Zostali wymordowani w pobliskich 艁agiewnikach, Przedbojewicach i R贸偶niatach. Synagog臋 kruszwick膮 zburzono na prze艂omie 1939 i 1940 roku

瑀贸d艂o tekstu: http://www.sztetl.org.pl/pl/article/kruszwica/5,historia/


Co pozosta艂o w Kruszwicy po 痽dach? Miejsce, w kt贸rym istnia艂a synagoga (zburzona na prze艂omie 1939-1940 roku przez Niemc贸w)


Kliknij na obrazek, aby powi臋kszy膰







i dom modlitw na ulicy Pozna艅skiej.






Pomieszczenia sklepowe, w kt贸rych 偶ydowscy kupcy prowadzili dzia艂alno艣膰 handlow膮. Kamienica z przybud贸wkami na ulicy Ko艣ciuszki dawny Hotel pod Mysi膮 Wie偶膮, gdzie w okresie okupacji Niemcy zorganizowali ob贸z pracy dla 痽d贸w.



FOT. GALERIA SZKO艁Y PODSTAWOWEJ NR 2 W KRUSZWICY NA Portalu NK



Cmentarz Kirkut zosta艂 zlikwidowany w 1960 roku. Na jego terenie wybudowano punkt odbioru i sk艂adowania burak贸w przez cukrowni臋.









Podobno w czasie prac ziemnych zdarza艂o si臋, 偶e wydobywano szcz膮tki zmar艂ych. Co si臋 z nimi sta艂o nie wiadomo. Co si臋 sta艂o z macewami (Kamiennymi tablicami)z cmentarza? Podobno u偶yto ich do budowy nowo powsta艂ych okolicznych dom贸w jednorodzinnych. Od tego czasu na d艂ugie lata przyj臋艂a si臋 potoczna nazwa tego miejsca "痽d" (Waga "痽d" Plac "痽d"). Dzisiaj nazwa 痽d jako miejsca powoli zanika i aktualnie w tym miejscu znajduje si臋 punkt za艂adunku cukru.




ZDJ蔆IE Z KO袰A XX WIEKU





W Kruszwicy mieszka艂o niewielu 偶yd贸w i ich 偶ycie jako zamkni臋tej spo艂eczno艣ci zw艂aszcza w dwudziestoleciu mi臋dzywojennym pomijaj膮c fakt ekonomiczny nie by艂o lekkie. Organizacje narodowo prawicowe, kt贸rych nie brakowa艂o r贸wnie偶 w Kruszwicy d膮偶y艂y do usuni臋cia narodu wybranego z terenu Polski. W lokalnej prasie pi臋tnowano Polak贸w, kt贸rzy np. sprzedali lub wynajmowali mieszkania oraz prowadzili interesy z 痽dami. Propagowano has艂a "Sw贸j idzie do swojego po swoje" i "痽dzi na Madagaskar". Niemcom po zaj臋ciu polski w 1939 roku Madagaskar nie wystarczy艂 i w 1941 roku podj臋to decyzj臋 o ostatecznym rozwi膮zaniu kwestii 偶ydowskiej "morduj膮c ich na skal臋 przemys艂ow膮" w niemieckich obozach zag艂ady. Czy kto艣 z kruszwickich 偶yd贸w ocala艂 z tego pogromu nie wiadomo. Dzisiaj nie ma w Kruszwicy "braci starszych w wierze" pozostaje nam jedynie pami臋膰 o tych, kt贸rzy kiedy艣 byli r贸wnie偶 mieszka艅cami naszej Kruszwicy.
Komentarze
#1 | Janusz z Daleka dnia marca 26 2013 09:49:58
Czy obozy dla 呕yd贸w, urz膮dzone i prowadzone w Kruszwicy i powiecie inowroc艂awskim przez Niemc贸w w okresie okupacji, zosta艂y gdzie艣 opisane?
#2 | Jano dnia marca 26 2013 15:45:35
http://www.inowroclawfakty.pl/obozy-pracy-dla-inowroc%C5%82awskich-%C5%BCyd%C3%B3w-w-okresie-okupacji/
Pod tym adresem s膮 dost臋pne podstawowe wiadomo艣ci i zdj臋cia
Dodaj komentarz
Zaloguj si臋, aby m贸c doda膰 komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani u偶ytkownicy mog膮 ocenia膰 zawarto艣膰 strony
Zaloguj si臋 lub zarejestruj, 偶eby m贸c zag艂osowa膰.

Brak ocen. Mo偶e czas doda膰 swoj膮?
Logowanie
Nazwa u偶ytkownika

Has艂o



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj si臋

Nie mo偶esz si臋 zalogowa膰?
Popro艣 o nowe has艂o
T艂umacz strony
Kruszwica i jej mieszka艅cy na starej fotografii
S艂ynni Kruszwiczanie i osoby zwi膮zane z Kruszwic膮
Czasy, Ludzie, Wydarzenia widziane obiektywem kamery


Kruszwica i okolice na falach eteru.


Kontakt GG
Jano:
GG: 4713920
Ko艣cio艂y
Parafia p.w. 艣w. Teresy od Dzieci膮tka Jezus


Parafia p.w. 艣w. Piotra i Paw艂a



Szko艂y i Przedszkola
Przedszkole Samorz膮dowe nr 1 „Nad Gop艂em”



Przedszkole Samorz膮dowe Nr 3 im. Ewy Lewa艅skiej



Szko艂a Podstawowa nr 1 im. Jana Kasprowicza



Szko艂a Podstawowa nr 2 im. Tysi膮clecia Pa艅stwa Polskiego



Gimnazjum nr 1 im. Miko艂aja Kopernika



Gimnazjum nr 2 im. Polskiego Czerwonego Krzy偶a



Liceum Og贸lnokszta艂c膮ce im. Juliusza S艂owackiego



ZSP im. Kazimierza Wielkiego



ZSP w Kobylnikach



M艂odzie偶owy O艣rodek Wychowawczy