Zmieniliśmy Regulamin oraz Politykę Prywatności.
Przeczytaj dostosowaną do zmian w prawie ochrony danych osobowych treść Regulaminu oraz Polityki Prywatności.
Monitorujemy anonimowo aktywność na stronie, korzystamy z cookies.
Jeśli nie zmienisz ustawień przeglądarki pliki cookie będą zapisywane na Twoim urządzeniu. Akceptuje
Kruszwica.tk
Zdjęcia 360°
Panorama miasta
Panorama
Kruszwicy
Wirtualny spacer po Kolegiacie
Google StreetView
Przejazdem przez Kruszwicę
Wirtualny spacer po Kruszwicy
Wodowskaz
4.02.2018r.

Aktualnie online
Gości online: 1

Użytkowników online: 0

Łącznie użytkowników: 276
Najnowszy użytkownik: smart
Polecamy te strony!:













Korzenie.org:


Historia topka.pl

Facebook
NK.pl
Najczęściej czytane





















_________________
Lista wszystkich artykułów
Kruszwickie witryny
OSP w Kruszwicy


Gmina Kruszwica


WOPR


Nadgoplański Park Tysiąclecia


Klub Wioślarski ''Gopło''


PTTK


Klub Żeglarski ''Popiel''


Centrum Kultury i Sportu ''Ziemowit''


Biblioteka w Kruszwicy


Śladami Powstania Wielkopolskiego po Kruszwicy
Są w naszym mieście miejsca i budynki obok, których przechodzimy nie zdając sobie sprawy, że związane są z historią, która miała miejsce 96 lat temu. To wtedy z początkiem stycznia 1919 roku dzielni Kruszwiczanie przepędzili stąd Prusaków do heimatu i brali aktywny udział w walkach o Inowrocław oraz w obronie już wywalczonych terenów. Przechodniu proponuje chwilę refleksji związanej z tamtym pięknym czasem, kiedy to Kruszwica znów stawała się polskim miastem po 147 latach pruskiego panowania.



Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć









Dawna Szkoła Podstawowa nr 1 dzisiaj mieści się tutaj Liceum i Gimnazjum nr 2 to tutaj na przełomie 1918 i 1919 kwaterował sztab batalionu Grenzschutzu z 200 żołnierzami pod dowództwem Kapitana Contacka. Pozostałą 400 osobową część batalionu rozmieszczono po okolicznych wsiach wzdłuż dawnej granicy między zaborcami. Żołnierze mieli za zadanie bronić niemieckiej granicy i w razie potrzeby tłumić wszystkie wystąpienia antyniemieckie. W szkole doszło do bezkrwawego rozbrojenia Niemców przez Powstańców, którzy podstępem rozbroili i aresztowali kpt Contacka na terenie ówczesnego targowiska a dzisiejszego Osiedla Robotniczego. Aresztowany kapitan wydał rozkaz do żołnierzy przebywających w szkole o poddanie się. Żołnierze, dla których rozkaz to rozkaz posłuchali dowódcy i dali się rozbroić. 50 lat po tym wydarzeniu wmurowano w ścianę szkoły tablice pamiątkową dotyczącą tego wydarzenia. W szkole zorganizowano w czasie powstania szpital. Z budynkiem tym wiąże się jednak pewna niewyjaśniona sprawa. Pamiątką po powstaniu było przez długie lata śmigło od samolotu Helberstat z 2 eskadry wywiadowczej bazującej w czasie powstania na lotnisku polowym w Kruszwicy. Samoloty wykonywały loty rozpoznawcze nad terenami zajmowanymi przez Niemców w czasie rozejmu i w czasie wykonywania jednego z takich lotów załoga jednego z Helberstatów została ostrzelana przez Niemców. Samolot zdołał dolecieć na kruszwickie lotnisko jednak podczas lądowania doszło do rozbicia uszkodzonej maszyny. Śmigło z tego samolotu wisiało na pierwszym piętrze przy gabinecie dyrektora szkoły. Niestety w czasie mojej bytności w szkole w 2008 z przerażeniem stwierdziłem, że śmigła nie ma, a ówczesny dyrektor liceum nie potrafił mi wyjaśnić co się z nim stało. Przykra sprawa.







Budynek dawnego hotelu Gopło oraz przylegający do niego lokal, zachowały się do naszych czasów, a w lokalu sali można obecnie kupować używki. W tamtym czasie właściciel Daleszyński udostępniał hotel do tajnych narad przed powstaniem. Tutaj zapadały ostateczne decyzje o terminie powstania na terenie Kruszwicy i okolicy. To do lokalu hotelu wezwano dowódcę batalionu (Cantacka, którego później aresztowano) na zebranie Rady Ludowej, kiedy dowiedziano się o przybyciu pociągu specjalnego z amunicją dla niemieckiego oddziału. W rzeczywistości wciągnięto Niemca w zasadzkę bowiem decyzja o powstaniu już zapadła. Działania skoordynowano jednocześnie z powstańcami ze Strzelna (do którego zbliżały się powstańcze oddziały ppor Pawła Cymsa) i okolicznymi oddziałami powstańczymi. Śmiało można powiedzieć, że od tego miejsca 2 stycznia 1919 roku narodziła się na nowo Polska w Kruszwicy. W 1939 roku z okazji 20 rocznicy miała być odsłonięta tablica pamiątkowa na ścianie hotelu Gopło. Czy do tego doszło nie wiadomo. Dzisiaj nic nie powinno stać na przeszkodzie, aby taka tablica się tam pojawiła.







Budynek poczty, to tutaj wśród niemieckiej obsługi pracowały jako telefonistki Polki Aniela Stylo i Irena Jańczak. Kontrolowały rozmowy prowadzone przez sztab batalionu w szkole z dowództwem w Bydgoszczy. Stylo przekazała informacje polskim konspiratorom o dozbrojeniu batalionu w dodatkowe zapasy amunicji do karabinów i granatów ręcznych. Jako centralny punkt łączności poczta została zajęta przez powstańców w pierwszej kolejności obsadzając ją w całości Polakami. Stąd nadano natychmiast meldunek do Strzelna o uciekającej lokomotywie z nierozładowaną amunicją.










Wygląd dworca odpowiada temu z roku 1919. Do dzisiaj niestety nie przetrwał (zniszczony prawdopodobnie we wrześniu 1939). Przetrwał za to budynek magazynowo spedycyjny, w którym składano amunicję z pociągu specjalnego 2 stycznia 1919 i tu padły jedne strzały w Kruszwicy w czasie powstania. Wymiana ognia zakończyła się zdobyciem dwóch wagonów amunicji i ucieczką lokomotywy z eskortą oraz jednym nierozładowanym wagonem w kierunku Strzelna. Pociąg ostatecznie przejęli powstańcy w Strzelnie kierując go na ślepy tor. W czasie tej niedowodzonej przez nikogo chaotycznej potyczki ranny został harcerz Marian Tymkowski.










Dzisiejsza ulica Niepodległości wtedy Kolejowa przez jakiś czas nosiła nazwę Powstańców Wielkopolskich nawet kilka lat po II Wojnie Światowej. Zbiorowi Bohaterowie musieli ustąpić miejsca bandycie, który się podobno kulom nie kłaniał. Po przemianach ustrojowych radnym nie starczyło wyobraźni, aby przywrócić poprzednią nazwę głównej ulicy miasta podobnie jak ulicy Mickiewicza na kapitana Kazimierza Dratwińskiego (który patronował ulicy przed wojną jednego z bohaterów powstania i późniejszych walk wojny Polsko-Bolszewickiej roku 1920) który poległ w bitwie warszawskiej jako dowódca kompani 59 pp.







Mysia Wieża witała wkraczające do Kruszwicy 3 stycznia 1919 oddziały z okolicznych miejscowości oraz oddziały ppor Cymsa biało czerwoną flagą łopoczącą na jej szczycie. Flagę pokaźnych rozmiarów uszyła pani Maria Daleszyńska. Na maszt Mysiej Wieży w nocy z 2 na 3 stycznia 1919 flagę wciągało trzech powstańców Piotr Drzewucki, Ludwik Wysocki i Szablewski.







Do dziś zachowany budynek Hotelu pod Mysia Wieżą przy ulicy Kościuszki stał się w pierwszych dniach powstania bazą szwadronu Nadgoplańskiego.
Dochodzimy do śladów pozostawionych w Dzienniku Kujawskim a dotyczących dwóch kruszwickich powstańców poległych w walkach o Inowrocław spoczywających w mogile pomniku przy kruszwickiej Kolegiacie











Pierwszy z nich to Władysław Skonieczny, którego nekrolog ukazał się w Dzienniku Kujawskim. Drugi z poległych Franciszek Waleńczewski widnieje jako jeden z rannych na spisie zamieszczonym również w Dzienniku Kujawskim. Został zraniony w brzuch podczas zdobywania poczty w Inowrocławiu. Niestety rana okazała się śmiertelna. Na tej samej liście rannych widnieje wielu powstańców z oddziału kruszwickiego

CZEŚĆ I CHWAŁA BOHATEROM!!!








Zapraszamy także do zapoznania się z artykułami:

Udział Kruszwiczan w Powstaniu Wielkopolskim 1919 roku

Powstanie Wielkopolskie 1919r.

Powstanie Wielkopolskie - Batalion Nadgoplański i jego dowódca kapitan Kazimierz Dratwiński zapomniany bohater

Grobowiec - Pomnik Powstańców Wielkopolskich - rok wystawienia 1925
Komentarze
#1 | Arnoldzik dnia stycznia 05 2015 09:09:21
Właśnie, gdzie jest śmigło ? Hmmm, pewnie poszło do jakiegoś kolekcjonera za jakąś tam sumę pieniędzy (pewnie i tak nie adekwatną do wartości, lecz zadowalającą dla sprzedawcy). No ale teraz to nawet jak ktoś coś wie to nie powie. Optymistyczna wersja to taka, że śmigło leży gdzieś na strychu szkoły i nikt nie pamięta ze zdemontowano je np. z powodów bezpieczeństwa ( że niby odfrunie, odleci lub najnormalniej za sprawą grawitacji spadnie komuś na głowę... może spadło...)
Ps. A tak na poważnie to świetny artykuł. Pozdrawiam autorów strony Smile
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Tłumacz strony
Kruszwica i jej mieszkańcy na starej fotografii
Słynni Kruszwiczanie i osoby związane z Kruszwicą
Czasy, Ludzie, Wydarzenia widziane obiektywem kamery


Kruszwica i okolice na falach eteru.


Kościoły
Parafia p.w. św. Teresy od Dzieciątka Jezus


Parafia p.w. św. Piotra i Pawła



Szkoły i Przedszkola
Przedszkole Samorządowe nr 1 „Nad Gopłem”



Przedszkole Samorządowe Nr 3 im. Ewy Lewańskiej



Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Kasprowicza



Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tysiąclecia Państwa Polskiego



Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika



Gimnazjum nr 2 im. Polskiego Czerwonego Krzyża



Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego



ZSP im. Kazimierza Wielkiego



ZSP w Kobylnikach



Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy