Zmieniliśmy Regulamin oraz Politykę Prywatności.
Przeczytaj dostosowaną do zmian w prawie ochrony danych osobowych treść Regulaminu oraz Polityki Prywatności.
Monitorujemy anonimowo aktywność na stronie, korzystamy z cookies.
Jeśli nie zmienisz ustawień przeglądarki pliki cookie będą zapisywane na Twoim urządzeniu. Akceptuje
Kruszwica.tk
Zdjęcia 360°
Panorama miasta
Panorama
Kruszwicy
Wirtualny spacer po Kolegiacie
Google StreetView
Przejazdem przez Kruszwicę
Wirtualny spacer po Kruszwicy
Wodowskaz
4.02.2018r.

Aktualnie online
Gości online: 1

Użytkowników online: 0

Łącznie użytkowników: 276
Najnowszy użytkownik: smart
Polecamy te strony!:













Korzenie.org:


Historia topka.pl

Facebook
NK.pl
Najczęściej czytane





















_________________
Lista wszystkich artykułów
Kruszwickie witryny
OSP w Kruszwicy


Gmina Kruszwica


WOPR


Nadgoplański Park Tysiąclecia


Klub Wioślarski ''Gopło''


PTTK


Klub Żeglarski ''Popiel''


Centrum Kultury i Sportu ''Ziemowit''


Biblioteka w Kruszwicy


"Przelewanie od zegara dyrekcji" (dwie beczki piwa rocznie) czyli rzecz o zegarze wieżowym kruszwickiej Kolegiaty
Patrząc na wieżę Kolegiaty od strony południowej widzimy okrągły zamurowany otwór po tarczy zegarowej. Zegar, a może tylko jego tarczę zlikwidowano podczas rozbiórki starej wieży w 1976-77 roku. Jak przedstawiała się historia zegarów wieżowych kolegiaty? Pierwszą wzmiankę wprawdzie nie o zegarze wieżowym, lecz tylko o przyrządzie do mierzenia czasu (na przeciąg trzech godzin) czyli o tak zwanej klepsydrze (horologium ex pulveribus trium horarum) spotykamy w aktach kapitulnych pod rokiem 1550. Klepsydra ta przeszła wtedy na własność kolegiaty w spuściźnie po zmarłym dnia 7 kwietnia 1550 roku ks. prałacie-dziekanie kruszwickim kanoniku gnieźnieńskim i poznańskim Andrzeju Grodzickim z Poznania, który był sławnym doktorem medycyny. Natomiast pierwsza wyraźna wzmianka o zegarze wieżowym pochodzi dopiero z roku 1678, w którym kapituła postanowiła takowy zakupić. Postanowienie to wprawiono szybko w czyn, skoro już następnego roku ks kanonik Morański mógł go odebrać z rąk ks kan. Przeradzkiego "pro commodo Ecclesić - ku pożytkowi kościoła". Zegar ten był naprawiany w latach 1692 i 1699. W roku 1735 ufundował ks Kazimierz Tomaszewski nowy zegar wieżowy, który umieszczono w jednej z perspektyw barokowego zakończenia wieży. Zegar bił kwadranse i godziny. Do niego dorobił w roku 1749 stolarz Łukasz osobną szafę. Równocześnie ks. Tomaszewski sprawił swoim kosztem mniejszy zegar w kościele. Wobec tego kapituła najęła osobnego człowieka, który pełnił funkcję "dyrektora" zegara (director horologii) w roku 1748 uchwalono wyasygnować mu za pełnienie tego urzędu dwie beczki piwa rocznie czyli tzw "przelewanie od zegara dyrekcji". Takim "dyrektorem" zegara w roku 1755 był niejaki Malewicz, który był zarazem kościelnym. Zegar wieżowy, fundowany przez ks. Tomaszewskiego, poddawano w następnych latach częstym naprawom. I tak w roku 1755 był naprawiany przez Jana zegarmistrza z Włocławka, w roku 1762 przez Tomasza ślusarza ze Strzelna w 1763 roku przez Prymusa i Zgorzyca zegarmistrzów z Przędziądza, wreszcie w roku 1768 przez zegarmistrzów Wojciecha i Gabriela. w 1774 roku zegar wieżowy potrzebował nie tylko naprawy, ale i nowego dzwonu czyli cymbału. W tym celu ks kanonik Stanisław Czochłański ofiarował potrzebny metal i 10 imperiałów czyli 50 tynfów (tynf - potoczna nazwa srebrnej polskiej złotówki). Ponadto każdy z członków kapituły kruszwickiej zobowiązał się dać na ten cel po jednym florenie węgierskim. W latach 1776- 77 zegar został poddany gruntownej reperacji, względnie nawet zastąpiono go co więcej jest prawdopodobne zupełnie nowym. Klatkę do zegara sporządził cieśla Wojciech, a zegarmistrz Kłosowski wraz z kowalem sfabrykował nowy mechanizm (urwerk) za cenę 148 zł i 29 gr. Malarz za pociągnięcie farbą tarczy zegarowej otrzymał 18 zł, same zaś farby i olej wyniosły 23 zł. Ogółem wydano na zegar 333 zł i 21 gr. Zegar ten już w 1779 roku musiał być naprawiany i oczyszczony. Naprawę przeszedł również w 1805 roku. W latach 1856-59 poddano gruntownemu odnowieniu mechanizm zegarowy, przytwierdzono do niego dwa dzwony, jeden mniejszy, drugi większy. Kamienne wagi wprawiały cały mechanizm w ruch, Wzmiankowane dzwony przeszły do nowego zegara, który zamontowano w roku 1865. Zegar skonstruował toruński zegarmistrz B. Meyer Był to zarazem ostatni zegar wieżowy kolegiaty. Od samego początku zegar wykazywał poważne braki. Zimą nie chodził wcale, latem nie bił godzin. Z powodu tych defektów był kilkakrotnie poddawany naprawie, m.in na początku XX wieku przez Pawła Bolhlmanna z Kruszwicy. W czasie pierwszej wojny światowej dzwony zegara zostały zarekwirowane przez władze Niemieckie mimo energicznego protestu ówczesnego zarządcy parafii ks Maksymiliana Rejsowskiego. Od tego czasu zegar popadł w coraz większą destrukcję. W XX leciu międzywojennym zegar już był nieczynny. W latach 70 ubiegłego wieku jeszcze można było oglądać zardzewiałą tarcze zegara z nieruchomymi wskazówkami. Do czasów obecnych pozostało nam na wieży tylko miejsce po zegarowej tarczy.

Artykuł powstał na podstawie opracowań dotyczących dziejów Kolegiaty kruszwickiej regionalisty ks. Antoniego Fiutaka (1901-42). Ks. Antoni Fiutak zanim wstąpił w stan duchowny był redaktorem Dziennika Kujawskiego. Zginął zamęczony w niemieckim obozie koncentracyjnym Dachau w 1942 roku.






















Komentarze
Brak komentarzy. Może czas dodać swój?
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Tłumacz strony
Kruszwica i jej mieszkańcy na starej fotografii
Słynni Kruszwiczanie i osoby związane z Kruszwicą
Czasy, Ludzie, Wydarzenia widziane obiektywem kamery


Kruszwica i okolice na falach eteru.


Kościoły
Parafia p.w. św. Teresy od Dzieciątka Jezus


Parafia p.w. św. Piotra i Pawła



Szkoły i Przedszkola
Przedszkole Samorządowe nr 1 „Nad Gopłem”



Przedszkole Samorządowe Nr 3 im. Ewy Lewańskiej



Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Kasprowicza



Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tysiąclecia Państwa Polskiego



Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika



Gimnazjum nr 2 im. Polskiego Czerwonego Krzyża



Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego



ZSP im. Kazimierza Wielkiego



ZSP w Kobylnikach



Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy