Zmieniliśmy Regulamin oraz Politykę Prywatności.
Przeczytaj dostosowaną do zmian w prawie ochrony danych osobowych treść Regulaminu oraz Polityki Prywatności.
Monitorujemy anonimowo aktywność na stronie, korzystamy z cookies.
Jeśli nie zmienisz ustawień przeglądarki pliki cookie będą zapisywane na Twoim urządzeniu. Akceptuje
Kruszwica.tk
Zdjęcia 360°
Panorama miasta
Panorama
Kruszwicy
Wirtualny spacer po Kolegiacie
Google StreetView
Przejazdem przez Kruszwicę
Wirtualny spacer po Kruszwicy
Wodowskaz
4.02.2018r.

Aktualnie online
Gości online: 1

Użytkowników online: 0

Łącznie użytkowników: 279
Najnowszy użytkownik: edoged
Polecamy te strony!:













Korzenie.org:


Historia topka.pl

Facebook
NK.pl
Najczęściej czytane





















_________________
Lista wszystkich artykułów
Kruszwickie witryny
OSP w Kruszwicy


Gmina Kruszwica


WOPR


Nadgoplański Park Tysiąclecia


Klub Wioślarski ''Gopło''


PTTK


Klub Żeglarski ''Popiel''


Centrum Kultury i Sportu ''Ziemowit''


Biblioteka w Kruszwicy


Skrzydła Powstania Wielkopolskiego - lotnisko polowe II Eskadry Wielkopolskiej w Kobylnikach pod Kruszwicą czerwiec -lipiec 1919
W tych dniach mija 97 lat od czasu, kiedy w czerwcu 1919 roku na polu majątku Kobylniki będącego w tamtym czasie własnością rodu von Wilamowitz-Moellendorff zorganizowano lotnisko polowe, na którym wylądowały samoloty Halberstadt II C.V i CL.II II Eskadry Lotnictwa Wielkopolskiego. Wynik powstania nie był wtedy jeszcze do końca przesądzony. Mimo zawarcia rozejmu w Trewirze 16 lutego cały czas dochodziło do lokalnych potyczek. Front powstania obejmował ponad 600 km. Jednocześnie w Paryżu cały czas trwały rokowania pokojowe po zakończeniu wielkiej wojny (I wojny światowej), które miały zakończyć się podpisaniem Traktatu Wersalskiego w dniu 28 czerwca 1919 roku (O polską sprawę z dobrym skutkiem w tym o włączenie ziem zdobytych przez powstańców wielkopolskich i o dostęp polski do morza zabiegali na polu dyplomatycznym Ignacy Paderewski i Roman Dmowski) i późniejszym długim procesem ratyfikacji jego postanowień trwającym aż do 10 stycznie 1920 roku.
Ale wróćmy tymczasem do naszych Bohaterów latających na samolotach ukształtowanych i wyspecjalizowanych podczas krwawego czteroletniego okresu zmagań wielkiej wojny. Nowo powstałe siły lotnicze Powstania Wielkopolskiego zaczęto tworzyć na zdobytym lotnisku Ławica po 6 stycznia 1919 roku. Powstałe eskadry w ciągu kilku miesięcy zostały pośpiesznie skompletowane za pomocą zdobycznego sprzętu i po szkoleniu wysłano je natychmiast na front. II Eskadrę zaczęto formować 24 lutego 1919 roku polecając to zadanie rotmistrzowi Grocholewskiemu. Pod względem organizacyjnym eskadra podlegała Dowództwu Głównemu w Poznaniu. Eskadra osiągnęła gotowość bojową 1 kwietnia 1919 i "wyruszyła w pole" z Dowódcą ppor. pilotem Edmundem Norwid-Kudło. Jednostka dysponowała 6 maszynami w tym 4 samolotami wywiadowczymi Halberstadt C.V, 1 wywiadowczym Rumpler C.I oraz myśliwskim Albatrosem D.Va. Z rozkazu gen Dowbór-Muśnickiego w dniu 3 kwietnia 1919 eskadrę dyslokowano na lotnisko Klęka koło Nowego Miasta n.Wartą skąd prowadziła loty wywiadowcze na froncie południowym powstania kontrolując ruchy wojsk niemieckich w rejonie linii frontu i nad Górnym Śląskiem. Zrzucano również ulotki dla ludności polskiej zamieszkującej tereny po stronie niemieckiej. W czasie pobytu na lotnisku Klęka w dniu 11 maja 1919 roku II Eskadra otrzymała sztandar ofiarowany przez mieszkańców Nowego Miasta nad Wartą. Wkrótce na burtach maszyn wymalowane zostało godło eskadry błyskawica w okręgu.
W dniu 23 maja eskadra poniosła bolesną stratę, lotnik sierżant Durka i obserwator sierżant Kruszyna zginęli w katastrofie na lotnisku Klęka podczas wykonywania lotu bojowego.



Personel latający i techniczny 2 Eskadry w towarzystwie miejscowych mieszkanek na lotnisku Klęki koło Nowego Miasta nad Wartą przy samolocie Halberstadt C.V nr 6644/18 trzeci od lewej dowódca II eskadry ppor pil Norwid Kudło. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów księdza Roberta Kulczyńskiego.



Personel II eskadry oraz mieszkańcy dworu w Klęce pozujący do pamiątkowej fotografii z podpułkownikiem Markiem Krzyczkowskim dokonującym inspekcji eskadry. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów księdza Roberta Kulczyńskiego.



Historia 2 Eskadry Lotnictwa Wielkopolskiego i pobyt na pierwszym lotnisku Klęka oraz pierwszy skład personelu latającego eskadry - "Historia na zdjęciach zapisana"(kliknij na tekst, aby otworzyć cały plik pdf) i "Pierwsi Lotnicy II Eskadry Wielkopolskiej" ks.Robert Kulczyński SBD "Skrzydła z szachownicą" NR 54




Tymczasem dowództwo niemieckie wykorzystywało rozejm koncentrując 200 - tysięczną dobrze wyposażoną armię gotową odbić utracone tereny. Uderzenie wydawało się być nieuniknione. W dniu 6 czerwca Naczelne Dowództwo powstania wydaje rozkaz o przeniesieniu II Eskadry w rejon frontu północnego, gdzie kontrolować miała ruchy wojsk niemieckich na odcinkach frontu "Inowrocław" "Gniewkowo" "Kcynia". Kres niemieckim zapędom do odzyskania terenów zajętych przez Powstańców Wielkopolskich położył ostatecznie Traktat Wersalski, który przyznawał Polsce również tereny niezajęte przez powstańców i dostęp Polski do morza Bałtyckiego. Od postanowienia do ratyfikacji traktatu eskadra miała wykonywać loty na rozpoznanie w celu śledzenia ruchów wojsk niemieckich oraz proces ich wycofywania z terenów mających wrócić do Polski. Lotnicy zrzucali ulotki dla ludności polskiej na terenach włączonych do Polski. Eskadra miała początkowo operować z lotniska pod Gnieznem jednak nie odpowiadało ono warunkom sprawnego wykonywania zadań bojowych, dlatego znaleziono nowe w okolicach Kruszwicy konkretnie na polu majątku Kobylniki.





Pałac w Kobylnikach wygląd w początkach XX wieku



Zdjęcie lotnicze Kruszwicy niestety nie z okresu operowania II Eskadry Z lotniska pod Kruszwica. Zdjęcie prawdopodobnie pochodzi z lat 1922-34




Gdzie dokładnie znajdowało się lotnisko możemy tylko domniemywać. Według mnie istnieją dwie wersje lokalizacji. Pierwsza lokalizacja według przekazu z lat 70 XX wieku lotnisko miało znajdować na terenie dzisiejszych ogródków działkowych i kruszwickich młynów. Jednak teren ten w dużym stopniu w tym czasie był podmokły i wręcz zabagniony. Z dużym prawdopodobieństwem możemy określić jego drugą pewniejszą lokalizacje tj. do rowu melioracyjnego przecinającego dzisiejsze zakłady tłuszczowe do drogi na Sławsk Wielki. Cały ten teren należy dziś do zakładów tłuszczowych. Dodatkowo za tą lokalizacją przemawia fakt iż w raporcie dotyczącym historii II eskadry jej dowódca pisze o lotnisku w majątku Kobylniki pod Kruszwicą. Majątek Kobylniki dysponował własną ładownią kolei normalnotorowej, która była zlokalizowana od drogi wiodącej do pałacu do skrzyżowania drogowego w Kobylnikach. Miało to kapitalne znaczenie dla przyjęcia rzutu kolejowego eskadry. Dodatkowo bliskość dróg bitych ułatwiała wykorzystanie rzutu kołowego i dalszego zaopatrywania lotniska.








Cztery samochody rzutu kołowego wraz z sprzętem i obsługą w trakcie przebazowania z lotniska Klęka pod Nowym Miastem nad Wartą na lotnisko Kobylniki pod Kruszwicą.




Eskadra dysponowała 4 samochodami i dużą ilością koni(79 sztuk) dlatego bliskość budynków gospodarczych majątku również przemawia za tą lokalizacją. Niemieckiego właściciela majątku Fryderyka Wilhelma Hermanna Wicharda o przyjecie takich gości nikt na pewno o zgodę nie zapytał. Zresztą po jego aresztowaniu na początku powstania i uwięzieniu w Gnieźnie, skąd został uwolniony po interwencji żony oraz polskiego ziemianina Włodzimierza Watta Skrzydlewskiego z Wójcina na pewno nie wyraził sprzeciwu. Czy użyczył gościny lotnikom w Kobylnickim pałacu nie wiadomo. Można przypuszczać z dużym prawdopodobieństwem, że obsługę eskadry na pewno częściowo ulokowano na kwaterach w Kruszwicy. Personel latający mógł zakwaterować się w dwóch hotelach "Pod Białym Orłem" i "Gopło", a personel techniczny i pomocniczy eskadry w dawnej Szkole Podstawowej nr 1 (dzisiejsze Liceum i Gimnazjum nr 2). Pamiątką po pobycie w szkole lotników było pozostawione na pamiątkę śmigło prawdopodobnie od samolotu Halberstadt. Śmigło wisiało przymocowane do sufitu na pierwszym piętrze starego skrzydła szkoły jeszcze w latach 70 XX wieku. W 2008 roku podczas mojej bytności w szkole z przerażeniem stwierdziłem ze śmigło zniknęło, a ówczesny dyrektor Liceum nie wiedział co się z nim stało.





Magazyn części do montażu samolotów na lotnisku Ławica. Może któreś z tych śmigieł wisiało na pierwszym piętrze szkoły przy ulicy Kasprowicza





Stan osobowy eskadry liczył 5 pilotów, 6 obserwatorów oraz ok. 150 osób obsługi w tym (15 podoficerów) majstrów(mechaników), kierowców, blacharzy, kowali, szewców i innych specjalności oraz kucharzy, obsługi taborów 20 żołnierzy i 25 wartowników. Na dzień przybycia na Kobylnickie lotnisko sprawne do wykonywania zadań bojowych były 3 samoloty Halberstadt C.V i 1 Halberstadt C.II, którego eskadra otrzymała po tragicznej stracie Halberstadta C.V .
W dniu 23 maja na lotnisku Klęka. Myśliwski Albatros C.Va i Rumpler C.I były w tym czasie niesprawne i przetransportowano je rzutem kolejowym. W czasie pobytu na lotnisku Kobylniki pod Kruszwicą 2 Eskadra jak pisał jej dowódca przysłużyła się ważnymi wywiadami na odcinku frontu północnego. Krótko po inspekcji eskadry przez Inspektora Wojsk Lotniczych gen Gustawa Mackiewicza z rozkazu Dowództwa w dniu 29 lipca II eskadra zakończyła swoje działania na lotnisku w Kobylnikach pod Kruszwicą, a tym samym na Froncie Wielkopolskim. Transportem kolejowym przez Poznań, Łódź, Radom, Siedlce, Lidę dotarła na lotnisko Mołodeczn na front bolszewicki. Był to jeden z pierwszych transportów wojsk wielkopolskich zadysponowany do walki o wschodnie granice.








Lotnicy II eskadry na froncie białoruskim 1919 rok w walce o wschodnie granice Polski



Skan oryginalnego dokumentu historii II Eskadry Lotnictwa Wielkopolskiego sporządzonego przez jej dowódcę p.por pilota Edmunda Norwid Kudło w dniu 22 grudnia 1919 roku. Dokument pochodzi ze zbiorów Centralnego Archiwum Wojskowego.




Eskadra w czasie walk (1919 -1920) została przemianowana na 13 eskadrę myśliwską by w latach pokojowych zostać przemieniona najpierw w 111 eskadrę myśliwska ,aby ostatecznie otrzymać oznaczenie 131 eskadry myśliwskiej wchodzącej w skład 3 Pułku Lotniczego w Poznaniu. Dzisiejsza 31 Baza Lotnictwa Taktycznego w Poznaniu Krzesinach i jej "hałasujące" co jakiś czas na kruszwickim niebie F-16 są prostej linii spadkobiercami m.in II Eskadry Wywiadowczej Lotnictwa Wojsk Powstania Wielkopolskiego.



Zdjęcie lotnicze Kruszwicy lata 1914-18. Tak opisuje je Ośrodek Karta. Możliwe jednak, że zdjęcie pochodzi z okresu czerwiec - lipiec 1919.



Zdjęcie lotnicze Kruszwicy 1.06.1924 zostało wykonane podczas pokazów Ligi Obrony Powietrznej Państwa przez lotników 3 pułku lotniczego z Ławicy Poznania.




Jeden z dwóch typów Halberstadt tutaj C.L II (Starszy) używany na lotnisku II eskadry pod Kruszwicą




Halberstadt C.V na lotnisku polowym z personelem latającym i obsługą II Eskadry








Źródła:

Informacja o właścicielu majątku Kobylniki Fryderyku Wilhelmie Hermannie Wichardzie w roku 1919 Pochodzi ze strony Korzenie.org

Historia II Eskadry Lotnictwa Wielkopolskiego i pobyt na pierwszym lotnisku Klęka oraz pierwszy skład personelu latającego eskadry - "Historia na zdjęciach zapisana" i "Pierwsi Lotnicy II Eskadry Wielkopolskiej" ks.Robert Kulczyński SBD "Skrzydła z szachownicą" NR 54

Mapa z roku 1911 pochodzi z serwisu http://mapy.amzp.pl

Artykuł o wysłaniu II Eskadry z lotniska Kobylniki Pod Kruszwicą do walki o wschodnie granice Polski pochodzi z "Polska Flota Napowietrzna" nr2 15 sierpień 1919r.



Nasz artykuł z 2011 roku o II Eskadrze Lotnictwa Wielopolskiego i jej bazowaniu na lotnisku polowym pod Kruszwicą zawierał szereg błędów. Błędy te "wytknął" nam na naszej poczcie Pan Marek Szymański, który od dawna interesuje się losami II Eskadry Wielkopolskiej. Dlatego też z pomocą Pana Marka, któremu dziękujemy za zwrócenie nam uwag, powstał nowy artykuł dotyczący II Eskadry i jej pobytu na pod kruszwickim lotnisku.

Komentarze
#1 | KRUSZWICZAK dnia czerwca 15 2016 11:21:45
CIEKAWY ARTYKUŁ I KAWAŁEK HISTORII POLSKI I OCZYWIŚCIE NASZEGO MIASTA !!!Pfft
#2 | pawelb dnia czerwca 15 2016 13:38:32
Można by sprawdzić teren za "tłuszczami" za pomocą wyrywki. Może jednak lotnisko znajdowało sie na terenie dzisiejszych ogródków POD Piast. Stara świetlica wyglada jakby stała tam od zawsze. Może to budynek dawnego lotniska?
#3 | pawelb dnia czerwca 15 2016 13:45:51
Pamiętajcie. Zawsze zostaje coś w ziemi Smile
Dodaj komentarz
Zaloguj się, aby móc dodać komentarz.
Oceny
Tylko zarejestrowani użytkownicy mogą oceniać zawartość strony
Zaloguj się lub zarejestruj, żeby móc zagłosować.

Brak ocen. Może czas dodać swoją?
Logowanie
Nazwa użytkownika

Hasło



Nie masz jeszcze konta?
Zarejestruj się

Nie możesz się zalogować?
Poproś o nowe hasło
Tłumacz strony
Kruszwica i jej mieszkańcy na starej fotografii
Słynni Kruszwiczanie i osoby związane z Kruszwicą
Czasy, Ludzie, Wydarzenia widziane obiektywem kamery


Kruszwica i okolice na falach eteru.


Kościoły
Parafia p.w. św. Teresy od Dzieciątka Jezus


Parafia p.w. św. Piotra i Pawła



Szkoły i Przedszkola
Przedszkole Samorządowe nr 1 „Nad Gopłem”



Przedszkole Samorządowe Nr 3 im. Ewy Lewańskiej



Szkoła Podstawowa nr 1 im. Jana Kasprowicza



Szkoła Podstawowa nr 2 im. Tysiąclecia Państwa Polskiego



Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika



Gimnazjum nr 2 im. Polskiego Czerwonego Krzyża



Liceum Ogólnokształcące im. Juliusza Słowackiego



ZSP im. Kazimierza Wielkiego



ZSP w Kobylnikach



Młodzieżowy Ośrodek Wychowawczy